juli/augustus 1990/
september 1990
|
Litouwen en Polen
Na een korte periode van onderlinge strijd onder de Litouwse adel deed Polen
zijn rechten gelden. Kazimieras, een zoon van Jogaila, werd aartshertog van
Litouwen (1440-1492). Na de dood van Jogaila’s opvolger Władysław
III in 1444 (Jogaila zelf was in 1434 gestorven) koos de Poolse adel
Kazimieras tot koning van Polen onder de naam Kazimierz IV. Een van zijn
zonen, ook Kazimierz geheten, is later heilig verklaard en werd de
schutspatroon van Litouwen (in het westen noemt men hem Sint Casimir;
afbeelding 9).
Het lot van Litouwen was nu verbonden met dat van Polen. De volgende heersers
combineerden allen de functies van aartshertog van Litouwen en koning van
Polen. In 1569 werd formeel vastgelegd dat Polen en Litouwen een personele
unie vormden. Polen werd de overheersende partner, vooral toen het Litouwse
rijk in het oosten begon af te kalven. Alle gebieden die op de Tartaren waren
veroverd werden één voor één door Rusland ingenomen. Wel wisten de
gecombineerde Litouws/Poolse troepen in 1569 terreinwinst te boeken in het
noorden; het gebied dat later Estland en Letland zou worden, werd veroverd
op de Russen. In de zeventiende eeuw ging het gebied echter weer verloren
aan Zweden.
|
■ Afbeelding 9. Sint Casimir
(1458-1484), schutspatroon van Litouwen, op een postzegel van het Vaticaan van
14 december 1959. De 500e geboortedag van de heilige viel in 1958.
Curieus dat de zegel pas eind 1959 verscheen
|
1655 was voor Litouwen een rampjaar. Het werd in het oosten aangevallen door
de Russen, die Vilnius met de grond gelijk maakten, en in het noorden door de
Zweden. Litouwen capituleerde, maar Polen vocht door en versloeg de Zweden in
de slag bij Częstochowa (1656). Polen en Litouwen kregen ook daarna geen
rust en moesten zich achtereenvolgens verdedigen tegen de Turken, weer de
Zweden en weer de Russen. In 1773 was het afgelopen. Grote stukken van Polen
werden opgedeeld tussen Rusland, Pruisen en Oostenrijk. De oostelijke
provincies van Litouwen vervielen aan Rusland. In 1792 verdween Polen geheel
van de landkaart, en kreeg Rusland ook de rest van Litouwen.
|